درگذشت حسن کامشاد نویسنده و مترجم 2 خرداد 1404 + علت فوت
درگذشت حسن کامشاد نویسنده و مترجم 2 خرداد 1404 به همراه علت فوت ایشان را در ادامه این بخش از تهران کیوسک می خوانید، با ما همراه باشید.
درگذشت حسن کامشاد
حسن کامشاد از جمله شخصیتهای برجسته فرهنگ و ادب معاصر ایران بود که با آثار پژوهشی، ترجمهها و تحلیلهای ادبی خود، سهم بزرگی در رشد ادبیات مدرن فارسی ایفا کرد.
او نه تنها مترجمی چیرهدست بود، بلکه بهعنوان یک پژوهشگر در معرفی بنیانگذاران نثر نوین فارسی نقش کلیدی داشت. در این نوشتار، زندگینامه و کارنامه حرفهای او مرور میشود.
تولد و تحصیلات ابتدایی حسن کامشاد در اصفهان
حسن کامشاد در ۴ تیر ۱۳۰۴ در شهر اصفهان به دنیا آمد.
دوران کودکی و نوجوانیاش را در این شهر گذراند و تحصیلات ابتدایی و متوسطه را نیز در زادگاهش به پایان رساند.
وی از همان نوجوانی علاقهمند به ادبیات و تاریخ بود و استعداد زبانی خاصی از خود نشان میداد.
ورود حسن کامشاد به دانشگاه تهران و گرایش به فعالیت سیاسی
در سال ۱۳۲۲ وارد دانشکده حقوق دانشگاه تهران شد.
دوران تحصیل او مصادف با فضای پرشور سیاسی پیش از کودتای ۲۸ مرداد بود، که او را نیز به فعالیتهای سیاسی کشاند.
کامشاد در این دوره با حزب توده همکاری داشت، گرچه بعدها از این فضا فاصله گرفت.
اشتغال حسن کامشاد در شرکت نفت و مهاجرت به انگلستان
پس از فارغالتحصیلی در سال ۱۳۲۷، به استخدام شرکت نفت ایران درآمد. در مناطق جنوبی ایران مشغول به کار شد، اما پس از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ به تهران منتقل گردید.
پس از مدتی، در سال ۱۳۳۳ به دعوت دانشگاه کمبریج برای تدریس زبان فارسی، به انگلستان رفت.
تحصیلات تکمیلی در کمبریج و رساله دکتری
در دانشگاه کمبریج، به تدریس زبان فارسی پرداخت و همزمان دوره دکتری خود را در رشته ادبیات فارسی آغاز کرد.
رساله دکتری او با عنوان “نثر معاصر فارسی” به بررسی تحولات نثر فارسی از عصر قاجار تا دوران معاصر میپردازد.
این اثر بعدها با ویرایش و ترجمه خودش، تحت عنوان “پایهگذاران نثر جدید فارسی” در ایران منتشر شد و به یکی از منابع مرجع در زمینه سبکشناسی نثر مدرن بدل شد.
فعالیت های علمی و تدریس حسن کامشاد
پس از اخذ درجه دکتری، کامشاد به تدریس در دانشگاه کمبریج ادامه داد و همچنین مدتی استاد مدعو در دانشگاه کالیفرنیا بود.
او همواره علاقهمند به آموزش زبان و ادبیات فارسی به غیرفارسی زبانان بود و تلاش کرد با ارائه چهرهای فرهنگی و تاریخی از ایران، مخاطبان غربی را با ایران آشنا کند.
بازگشت حسن کامشاد به ایران و ادامه فعالیتهای ادبی
پس از سالها حضور در خارج از کشور، به ایران بازگشت و در شرکت نفت به کار خود ادامه داد.
او در سمتهای مختلفی از جمله سرپرست بخش نگارش اداره روابط عمومی کنسرسیوم نفت و همچنین بهعنوان نماینده شرکت نفت در لندن فعالیت کرد.
پس از بازنشستگی از شرکت نفت، بهطور کامل به نوشتن، ترجمه و پژوهش در حوزه ادبیات و تاریخ پرداخت.
مهم ترین اثر تالیفی پایهگذاران نثر جدید فارسی
کتاب “پایهگذاران نثر جدید فارسی” به جرئت مهمترین اثر تالیفی حسن کامشاد است.
در این کتاب، او با زبانی روشن و مستند، چهرههایی چون زینالعابدین مراغهای، طالبوف، آخوندزاده، و دهخدا را بهعنوان پیشگامان نثر مدرن معرفی می کند.
این اثر علاوه بر اینکه به شناخت بهتر این نویسندگان کمک میکند، تحول نثر فارسی از حالت سنتی به سوی نثر تحلیلی، نقادانه و اجتماعی را نیز واکاوی میکند.
زندگینامه خودنوشت: حدیث نفس
در واپسین سالهای عمر، کامشاد کتابی با عنوان “حدیث نفس” منتشر کرد که در آن زندگی نامه، خاطرات و فراز و نشیبهای زندگی حرفهای و شخصیاش را با زبانی صادقانه روایت میکند.
این کتاب، افزون بر ارزش ادبی و تاریخیاش، بازتابدهنده نوعی سلوک فکری و اخلاقی است که در تمام عمر همراه او بوده است.
کارنامه پربار در ترجمه
یکی از مهمترین وجوه شخصیت علمی حسن کامشاد، ترجمههای با کیفیت و تاثیرگذار اوست.
او از معدود مترجمینی بود که ضمن تسلط بر زبان مبدأ و مقصد، با موضوع و زمینه آثار نیز آشنایی عمیق داشت. برخی از آثار مهمی که او ترجمه کرده عبارتاند از:
تاریخ چیست؟ نوشته ادوارد هالت کار
دنیای سوفی نوشته یوستین گردر
درک یک پایان نوشته جولین بارنز
استالین مخوف نوشته مارتین ایمیس
امپراتور نوشته ریشارد کاپوشینسکی
قبله عالم نوشته عباس امانت
این آثار نهتنها از حیث انتخاب موضوعات مهماند، بلکه ترجمههای آنها نیز بهگونهای انجام شده که به زبان فارسی طراوتی ویژه میبخشند.
درگذشت و میراث ماندگار
حسن کامشاد در ۱ خرداد ۱۴۰۴ در شهر لندن و در سن ۹۹ سالگی درگذشت.
هرچند سالهای پایانی عمرش را در خارج از ایران گذراند، اما همواره دلمشغول فرهنگ و زبان فارسی بود.
آثار او، چه در قالب ترجمه و چه تألیف، همچنان مورد استفاده دانشجویان، پژوهشگران و علاقهمندان به ادبیات و تاریخ ایران است.
سخن پایانی
حسن کامشاد نماد نسل روشنفکرانی بود که میان سنت و مدرنیته، میان ایران و جهان، و میان سیاست و فرهنگ پل زدند.
نثر سنجیده، بینش تاریخی، نگاه نقادانه و عشق به زبان فارسی، از شاخصترین ویژگیهای کارنامه اوست.
فقدان او، خلایی بزرگ در جامعه فرهنگی ایران بهجا گذاشت؛ اما آثار و اندیشهاش تا سالها چراغ راه اهل تحقیق و اندیشه خواهد بود.
گردآوری: تهران کیوسک
