درگذشت منیر طاها نخستین ترانه سرای زن ایران 10 اردیبهشت 1404 + علت فوت
درگذشت منیر طاها نخستین ترانه سرای زن ایران 10 اردیبهشت 1404 به همراه علت فوت و زندگینامه اش را در ادامه این بخش از تهران کیوسک قرار می دهیم، با ما همراه باشید.
درگذشت منیر طاها نخستین ترانه سرای زن ایران
منیر طه (۱۳۰۹–۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۴) نخستین زن ترانه‌سرای ایران بود که با آثار ماندگار خود نقش مهمی در تاریخ موسیقی و ادبیات فارسی ایفا کرد.
زندگینامه منیر طاها
منیر طه در سال ۱۳۰۹ در تبریز به دنیا آمد. پس از جدایی والدینش در کودکی، تحت سرپرستی عمه‌اش قرار گرفت.
او از دوازده‌سالگی نزد علی تجویدی به آموزش موسیقی پرداخت و در چهارده‌سالگی نخستین ترانه‌اش با عنوان «شب مهتاب» را برای آهنگی از تجویدی نوشت که با صدای حسین قوامی در رادیو ایران پخش شد.
تحصیلات و فعالیت های دانشگاهی منیر طاها
منیر طه دکترای زبان و ادبیات فارسی را از دانشگاه تهران و دکترای زبان و ادبیات ایتالیایی را از دانشگاه رم دریافت کرد.
او مؤسس و مدرس بخش زبان و ادبیات ایتالیایی دانشگاه تهران بود و سال‌ها سرپرستی و مدیریت دپارتمان زبان‌های خارجی این دانشگاه را بر عهده داشت.
مهاجرت و فعالیت های فرهنگی منیر طاها
پس از انقلاب اسلامی ایران، منیر طه ابتدا به ایتالیا و سپس به کانادا مهاجرت کرد. در کانادا، او به تدریس زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه بریتیش کلمبیا در ونکوور پرداخت و در سال ۱۹۸۸ بنیاد فرهنگی رودکی را در این شهر تأسیس کرد.
آثار و ترانه های ماندگار منیر طاها
از جمله آثار مکتوب منیر طه می‌توان به کتاب‌های «سرگذشت» (۱۳۳۲)، «دوراهی» (۱۳۳۵)، «مزدا» (۱۳۳۶)، «در کوچه‌ها، بازارها» (۱۳۵۸)، «سینه‌ریز» (۱۳۶۴) و «پاییز در پرچین باغ» (۱۳۷۵) اشاره کرد.
او ترانه‌های ماندگاری مانند «عاشقی شیدا» را سرود که ابتدا توسط غلامحسین بنان و سال‌ها بعد توسط محمدرضا شجریان اجرا شد.
درگذشت منیر طاها
منیر طه در تاریخ ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۴ (۳۰ آوریل ۲۰۲۵) در سن ۹۶ سالگی در شهر ونکوور کانادا درگذشت.
علت مرگ او بیماری‌ای بود که سال‌ها با آن دست و پنجه نرم می‌کرد.
او با آثارش، راه را برای حضور زنان در عرصه ترانه‌سرایی ایران هموار کرد و نامش در تاریخ موسیقی و ادبیات فارسی جاودانه شد.
1. ترانه ها و آثار موسیقایی
منیر طه از نخستین زنانی بود که پا به دنیای ترانه‌سرایی گذاشت، آن هم در دورانی که این حوزه عمدتاً در انحصار مردان بود. او با استعداد کم‌نظیر خود در زبان و موسیقی، ترانه‌هایی سرود که همچنان جزو آثار فاخر موسیقی سنتی ایران به‌شمار می‌روند.
برخی از مشهورترین ترانه‌های او عبارت‌اند از:
شب مهتاب
اولین ترانه‌اش در چهارده‌سالگی، با آهنگ علی تجویدی و با صدای حسین قوامی. این اثر آغازگر حضور زنان در عرصه ترانه‌سرایی رادیویی بود.عاشقی شیدا
ترانه‌ای زیبا که ابتدا با صدای غلامحسین بنان و بعدها با صدای محمدرضا شجریان بازخوانی شد.راز دل
با همکاری علی تجویدی، اجراشده توسط دلکش، ترانه‌ای از ژرفای احساسات عاشقانه.بهار آمد
ترانه‌ای با حال و هوای بهاری، با الهام از طبیعت، اجراشده توسط خوانندگان مختلف.نقاش عشق
اثری لطیف با مضمون عشق افلاطونی و شاعرانه.
ترانه‌های منیر طه به‌واسطه زبان فاخر، مضامین ناب و آهنگ‌سازی‌های برجسته، به بخشی از حافظه تاریخی موسیقی کلاسیک ایرانی تبدیل شده‌اند.
2. کتاب ها و آثار چاپ شده
منیر طه علاوه بر ترانه‌سرایی، در حوزه ادبیات داستانی، خاطره‌نویسی و نقد ادبی نیز آثاری برجای گذاشت. برخی از مهم‌ترین کتاب‌های او:
الف) ادبیات داستانی و خاطرات
سرگذشت (۱۳۳۲)
یکی از اولین آثار چاپ‌شده‌اش، که حال و هوای زندگی زنان دهه ۳۰ ایران را بازتاب می‌دهد.دوراهی (۱۳۳۵)
داستانی روان‌شناختی درباره تردیدهای زنانه، انتخاب، و نقش جامعه.مزدا (۱۳۳۶)
رمان فلسفی–اجتماعی با مضامین اخلاق، سرنوشت و سنت‌های فرهنگی.در کوچه‌ها، بازارها (۱۳۵۸)
مجموعه‌ای از روایت‌های کوتاه و خاطرات اجتماعی از زندگی مردم کوچه و بازار، با نگاهی انسان‌دوستانه.پاییز در پرچین باغ (۱۳۷۵)
اثری ادبی، ترکیبی از خاطره و داستان، همراه با توصیفاتی شاعرانه از طبیعت، تنهایی، مهاجرت و حسرت.
ب) آثار تحقیقی و زبان‌شناختی
درآمدی بر زبان ایتالیایی برای فارسی‌زبانان
جزوه‌ای آموزشی برای زبان‌آموزان ایرانی، تدریس‌شده در دانشگاه تهران.ترجمه اشعار دانته
ترجمه گزیده‌ای از اشعار دانته آلیگیری از زبان ایتالیایی به فارسی، با تفسیرهای ادبی.مقایسه تطبیقی غزل فارسی و سونات ایتالیایی
پژوهشی میان‌رشته‌ای که ساختارهای شعر شرقی و غربی را مقایسه می‌کند.
3. فعالیت های دانشگاهی و فرهنگی
منیر طه تأثیر عمیقی نیز در حوزه آموزش و ترویج زبان و ادبیات داشت:
تدریس در دانشگاه تهران
او از نخستین افرادی بود که دپارتمان زبان ایتالیایی را در دانشکده زبان‌های خارجی دانشگاه تهران تأسیس کرد.تدریس در دانشگاه بریتیش کلمبیا (UBC)، کانادا
پس از مهاجرت به کانادا، سال‌ها به عنوان استاد مدعو به آموزش زبان و ادبیات فارسی در این دانشگاه پرداخت.بنیان‌گذاری بنیاد فرهنگی رودکی در ونکوور (۱۹۸۸)
مرکزی برای معرفی فرهنگ ایرانی، آموزش زبان فارسی، برگزاری نمایشگاه‌های هنری، شب‌های شعر و موسیقی ایرانی در غرب کانادا.
4. ترجمه ها و مقالات بین‌المللی
منیر طه با تسلط کامل به زبان‌های فارسی، ایتالیایی، انگلیسی و فرانسوی، توانست آثار ادبی مهمی را ترجمه و معرفی کند:
ترجمه آثاری از لئوپاردی و ایتالو کالوینو به فارسی
او به‌ویژه در معرفی ادبیات معاصر ایتالیا به مخاطب ایرانی نقش مهمی داشت.مقالات متعدد در نشریات ادبی ایران و ایتالیا
پیرامون جایگاه زن در ادبیات، نقد شعر نو، و زیبایی‌شناسی در ترانه‌های سنتی ایران.
5. تاثیرگذاری فرهنگی و میراث ادبی
میراث ادبی منیر طه فراتر از یک شاعر یا ترانه‌سراست.
او نسلی از زنان هنرمند را تشویق کرد که بی‌هراس از فضای مردسالار، وارد عرصه‌های ادبی و هنری شوند.
آثار او امروز در پژوهش‌های دانشگاهی، کتاب‌های درسی، و حتی کنسرت‌های موسیقی سنتی، همچنان شنیده و خوانده می‌شوند.
ترانه‌های او با الهام از ادبیات کلاسیک فارسی، نثر شاعرانه و زبان موسیقایی خاصی داشتند که میان نسل‌های مختلف ایرانی، چه داخل کشور و چه در مهاجرت، مخاطب داشتند.
صدای او اگرچه در قالب ترانه شنیده نمی‌شد، اما کلماتش در دهان بزرگ‌ترین خوانندگان ایران جاری بود.
علت فوت منیر طه
منیر طه، نخستین زن ترانه‌سرای ایران، در تاریخ ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۴ (۳۰ آوریل ۲۰۲۵) در سن ۹۶ سالگی در ونکوور کانادا درگذشت.
با این حال، در منابع رسمی منتشرشده، علت دقیق فوت ایشان ذکر نشده است.
برخی گزارش ها به بیماری ای اشاره کرده اند که او سال ها با آن دست و پنجه نرم می‌کرد، اما جزئیات بیشتری در این باره ارائه نشده است.
گردآوری: تهران کیوسک
